ప్రధాన మంత్రి ఉజ్వల యోజన (PMUY) అనేది 2016 మే 1న ప్రారంభించబడిన కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకం. పేద కుటుంబాలకు, ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల మహిళలకు శుభ్రమైన వంట ఇంధనాన్ని (LPG) అందించడం ఈ పథకం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం.
కట్టెలు, బొగ్గుల వంటి కలుషిత ఇంధనాల ద్వారా వచ్చే విషపూరితమైన పొగను పీల్చకుండా మహిళలు, చిన్న పిల్లల ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.
1. పథకం యొక్క లక్ష్యం మరియు ప్రస్తుత స్థితి
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| ప్రారంభ తేదీ | మే 1, 2016, ఉత్తరప్రదేశ్ (బల్లియా) |
| లక్ష్యం | పేద కుటుంబాలకు (BPL) ఉచిత LPG కనెక్షన్ అందించడం |
| ప్రస్తుత లబ్ధిదారులు | నవంబర్ 2025 నాటికి 10.6 కోట్లకు పైగా కుటుంబాలు |
పథకం దశలు మరియు విజయాలు
- మొదటి దశ (2016-2019): 8 కోట్ల LPG కనెక్షన్ల లక్ష్యాన్ని సెప్టెంబర్ 2019 నాటికి సాధించారు.
- ఉజ్వల 2.0 (2021-2022): 1.6 కోట్ల అదనపు కనెక్షన్ల లక్ష్యాన్ని డిసెంబర్ 2022 నాటికి పూర్తి చేశారు. వలస కుటుంబాలు రేషన్ కార్డు లేదా నివాస ధృవీకరణ పత్రం లేకుండా స్వీయ ప్రకటన ద్వారా కనెక్షన్ పొందే ప్రత్యేక సదుపాయం కల్పించారు.
- మూడవ దశ (2023-2026): 75 లక్షల అదనపు కనెక్షన్ల లక్ష్యాన్ని జూలై 2024లో సాధించారు.
2. ఆర్థిక ప్రయోజనాలు మరియు సహాయం
ఉజ్వల యోజన కింద లబ్ధిదారులకు కనెక్షన్ మరియు రీఫిల్స్పై క్రింది ప్రయోజనాలు లభిస్తాయి:
ఉచిత కనెక్షన్ కోసం ఆర్థిక సహాయం
PMUY పథకం కింద కనెక్షన్ ఖర్చుల కోసం పూర్తి ఆర్థిక సహాయం (రూ. 2,200 లేదా రూ. 1,300) అందజేయబడుతుంది.
| విషయం | 14.2 KG సిలిండర్కు సహాయం | 5 KG సిలిండర్కు సహాయం |
|---|---|---|
| సెక్యూరిటీ డిపాజిట్ | రూ. 1,850 | రూ. 950 |
| ఇతర ఉపకరణాలు | రూ. 350 (రెగ్యులేటర్, హోస్, కార్డు, తనిఖీ రుసుము) | రూ. 350 |
| మొత్తం ఆర్థిక సహాయం | రూ. 2,200 | రూ. 1,300 |
సబ్సిడీ మరియు ప్రభావవంతమైన ధర
- సబ్సిడీ మొత్తం: ప్రతి 14.2 కిలోల సిలిండర్కు రూ. 300 సబ్సిడీ.
- పరిమితి: సంవత్సరానికి గరిష్టంగా 9 రీఫిల్స్కు వర్తిస్తుంది.
- ప్రభావవంతమైన ధర: మార్కెట్ ధర రూ. 900 కంటే ఎక్కువ ఉన్నప్పటికీ, లబ్ధిదారులు రూ. 550 నుంచి రూ. 600 మధ్య సిలిండర్ను పొందుతారు.
- ఇతర ప్రయోజనాలు: మొదటి రీఫిల్ ఉచితం, LPG స్టవ్ కోసం వడ్డీ లేని రుణం, సబ్సిడీ DBT ద్వారా నేరుగా బ్యాంక్ ఖాతాలో జమ.
3. అర్హతా నిబంధనలు మరియు అవసరమైన పత్రాలు
ప్రధాన అర్హత
- లబ్ధిదారు తప్పనిసరిగా 18 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు గల మహిళ అయి ఉండాలి.
- కుటుంబంలో ఇప్పటికే LPG కనెక్షన్ ఉండకూడదు.
- కనెక్షన్ కేవలం మహిళ పేరు మీద మాత్రమే ఉంటుంది.
కుటుంబ పరిస్థితులు
ఈ క్రింది వర్గాలకు చెందిన కుటుంబాలు అర్హులు:
- దారిద్య్ర రేఖకు దిగువన ఉన్న కుటుంబం (BPL)
- షెడ్యూల్డ్ కులాలు/షెడ్యూల్డ్ తెగల (SC/ST) కుటుంబాలు
- ప్రధాన మంత్రి ఆవాస్ యోజన – గ్రామీణ్ (PMAY-G) లబ్ధిదారులు
- అంత్యోదయ అన్న యోజన (AAY) లబ్ధిదారులు
దరఖాస్తుకు అవసరమైన పత్రాలు
- ఆధార్ కార్డు (గుర్తింపు మరియు నివాస ధృవీకరణ కోసం)
- రేషన్ కార్డు
- బ్యాంక్ ఖాతా వివరాలు (ఖాతా నంబర్ మరియు IFSC కోడ్)
- BPL సర్టిఫికేట్ లేదా SECC జాబితాలో పేరు
- కుల ధృవీకరణ పత్రం (SC/ST వర్గాలకు)
- పాస్పోర్ట్ సైజు ఫోటో
- ముఖ్య గమనిక: ఉజ్వల కనెక్షన్ కోసం e-KYC తప్పనిసరి.
4. దరఖాస్తు మరియు రీఫిల్ బుకింగ్ విధానాలు
దరఖాస్తు విధానం
- ఆన్లైన్: PMUY అధికారిక వెబ్సైట్ (https://pmuy.gov.in/) ద్వారా LPG ఏజెన్సీని ఎంచుకుని (Indane, Bharat Gas, HP Gas) రిజిస్టర్ చేసుకోవచ్చు.
- ఆఫ్లైన్: PMUY వెబ్సైట్ నుంచి KYC ఫామ్ను డౌన్లోడ్ చేసి, నింపి, అవసరమైన పత్రాలతో దగ్గరలోని LPG డిస్ట్రిబ్యూటర్ వద్ద సమర్పించాలి.
రీఫిల్ బుకింగ్ పద్ధతులు
లబ్ధిదారులు మిస్డ్ కాల్, SMS లేదా వాట్సప్ ద్వారా రీఫిల్ బుక్ చేసుకోవచ్చు.
| ఏజెన్సీలు | మిస్డ్ కాల్ | ఎస్సెమ్మెస్ | వాట్సప్ |
|---|---|---|---|
| అన్ని ఏజెన్సీలు | 8454955555 | 7718955555 | 7588888824 |